St. Jansberg Nijmegen

Bomen en Mensen wil door haar activiteiten de verbinding tussen bomen, natuur en mensen stimuleren. Bomen lopen niet, dus gaan wij naar bomen toe. Zie ook: www.bomenenmensen.nl

Bomen en Mensen gidst doorgaans op de Sint-Jansberg, maar afhankelijk van de vraag (en wat ik wil aanbieden) ook in ander (oud) bos en heideterreinen, plattelandsgebied met onverharde paden, natuurreservaat met bijzondere planten en vogels, parken in de omgeving van Nijmegen en Groesbeek. Kortom: veelzijdig in aanbod, veelzijdig in natuurterreinen.

Kort over de Sint-Jansberg.
De Sint-Jansberg is heel oud en ontstaan in de twee laatste ijstijden. De vroegere rivierbodem werd in de voorlaatste ijstijd door een ijstong opgestuwd tot stuwwallen van wel 200 meter hoog, maar latere erosie heeft dit in de loop van zo'n 150.000 jaar weer afgevlakt. Maar nog steeds kun je hier lekker “heuvelen en dalen”. In de laatste ijstijd is löss ingewaaid, de grond is daardoor zowel vruchtbaar als erosiegevoelig. “In een notendop bij elkaar” is het een zeer afwisselend en dynamisch gebied met heuvels en dalen, een oud oerstroomdal van Rijn en Niers, oude veengrond, zandige toppen, rivierduinen, bronnen en beekjes. Enkele kunstmatige vijvers van oude landgoedbewoning die tegenwoordig door enkele omgevallen bomen een woeste indruk maken horen er bij. De Sint Jansberg kent een gevarieerde begroeiing, mooie oude bomen, enkele bijzondere planten en faunasoorten. Bijzonder zijn ook de holle wegen, vaak tussen mooi beboste steilwanden, die tijdens heftige regenbuien een interessante en dynamische ondergrond laten zien. Erosie hoort bij dit gebeid. Veel dieren voelen zich hier thuis maar zijn zelden te zien; ree, wild zwijn, das en eekhoorntjes, hazen en konijnen zien (horen, ruiken) ons vaak eerder dan wij hen. Het gebied (en de omgeving van de Sint Jansberg) is in elk seizoen de moeite waard.

Uiteraard hebben mensen deze bijzondere plek met zijn vruchtbare grond ontdekt, er zijn grafheuvels gevonden (herkomst onbekend), er is een een zogenaamde “krachtplek” en ooit waren de Romeinen hier gelegerd en hadden er een “boerderij”. Het gebied was soms in Duitse handen en daardoor zijn delen van de gebiedsgeschiedenis onduidelijk. De Sint-Jansberg was onderdeel van het grote Ketelwald, deze naam komt in de toekomst middels een grensoverschrijdende verbindingszone opnieuw in beeld. Ook vroegere boeren maakten al gebruik van het schone water in dit gebied (molens) en de vruchtbare gronden. Bij tijden was er veel hei (woeste grond), na 1837 kwam het in particuliere handen en werd het vooral voor houtproductie gebruikt. Momenteel is het een menging van voormalig productiebos met natuurlijk bos, er vinden omvormingen plaats tot een gemengd inheems bosbestand en hier en daar is sprake van heideherstel projecten. Vanaf 1972 wordt het door Natuurmonumenten beheerd. Meestal is het er rustig, maar op zondag kan het er drukker zijn.

Bomen en Mensen: de naam zegt al dat ik van bos houd, in de omgeving van Groesbeek/Nijmegen betekent dat doorgaans reliëfrijk, vaak oud bos. Langer geleden was het bosgebied grotendeels ontbost, enkele heideterreintjes (Mookerheide) zijn daarvan een restant. Natuurbeheer zet in op uitbreiding heidebiotopen i.v.m. biodiversiteit, hiervoor wordt plaatselijk (beperkt) bos en opslag gekapt. Niet iedereen is er blij om. Het Groesbeek bos is eigenlijk aardig op weg om de status relictbos of aftakelbos te verdienen, het kent een eigen soort dynamiek en biodiversiteit. In dit spannende geheel, met de daarbij behorende belangentegenstellingen, doe ik met plezier mijn natuurgids- en natuurbelevingwerk. Je kunt hier uren op stap zijn, dwalen, genieten, beleven, verwonderen en leren van en over de natuur.

Bomen en Mensen
Lieke Vullings